Trong nền kinh tế ngày càng
biến động, sự thay đổi của môi trường kinh doanh xảy ra với tần suất cao hơn,
buộc lãnh đạo doanh nghiệp (DN) phải luôn dự đoán và thực hiện những thay đổi
cần thiết. Vì thế, quản trị sự thay đổi đang trở thành một trong những đề tài
nóng bỏng của các tổ chức DN.
CEO thời đại mới
Trong khi một số CEO xuất sắc có thể thích ứng và lãnh đạo DN
thành công, cũng có những CEO không dễ dàng thích ứng được với những biến động
và thay đổi... Trong những trường hợp như thế, hội đồng quản trị (HĐQT) nên tác
động thay đổi CEO.
Sự phá sản và suy thoái của hàng loạt tập đoàn lớn như GM, Ford,
JAL... trong cơn suy thoái kinh tế vừa qua là những minh chứng cho sự yếu kém
về năng lực dẫn dắt chuyển đổi của lãnh đạo, mặc dù các DN toàn cầu này sở hữu
một hệ thống quản lý chuyên nghiệp và phức tạp. Trong môi trường đầy biến động
ngày nay, quản lý tốt chưa đủ, mà một trong những yếu tố sống còn là khả năng
dẫn dắt chuyển đổi tổ chức của lãnh đạo DN.
Một trong những kết quả khảo sát của World Economic Forum được
thực hiện năm 2002 về khả năng lãnh đạo của các CEO trong bối cảnh toàn cầu hóa
cho thấy, những điều quan trọng cần thiết cho khả năng lãnh đạo thành công ngày
nay bao gồm:
- Khả năng trình bày, chuyển tải những giá trị của tổ chức bên
trong và bên ngoài. Với nhân viên là khả năng chuyển tải cho nhân viên nắm bắt
được tất cả các giá trị của tổ chức và tác động họ để cùng hướng về những mục
tiêu chung, góp phần xây dựng, củng cố văn hóa DN. Với cổ đông: khả năng thông
tin và chuyển tải giá trị của DN đến cổ đông một cách rõ ràng, từ đó cổ đông có
thể nhận thức đúng toàn bộ giá trị của công ty, bao gồm cả giá trị hữu hình và
vô hình.
- Lôi kéo sự ủng hộ của tập thể. Mặc dù tố chất cá nhân hết sức
quan trọng đối với CEO có khả năng lãnh đạo giỏi, tuy nhiên, "một con én
không thể làm nên mùa Xuân". CEO cần biết cách tác động để đạt được sự
đồng thuận của tổ chức, các hội đoàn, hiệp hội ngành nghề...
- Kết nối HĐQT vào vai trò dẫn dắt thay đổi.
- Thể hiện trách nhiệm với xã hội.
- Bảo vệ danh tiếng của DN.
- Xây dựng và phát triển nguồn nhân lực.
- Thay đổi và cải tiến các quy trình nội bộ.
- Kết nối và thường xuyên tương tác với bên hữu quan.
Vai trò lãnh đạo trong việc xác định và truyền đạt lại tầm quan
trọng của các nhân tố bên ngoài: nhận định tình hình biến động, dự báo môi
trường kinh doanh để chủ động thay đổi chiến lược của công ty, thích ứng với
những động thái bất ổn của môi trường và cạnh tranh.
CEO và các thành viên HĐQT hơn ai hết có được nhiều điều kiện
thuận lợi để thực hiện những việc này. Họ không chỉ có nhiều mối quan hệ với
bên ngoài, đối tác, chính quyền, hiệp hội ngành nghề... mà còn đủ kiến thức,
trải nghiệm để nắm bắt sớm nhất những thông tin về biến động của môi trường
kinh doanh và đưa ra những dự báo tương lai cũng như có khả năng phân tích tác
động đến DN.
CEO sẽ lãnh đạo DN thế nào khi các nhân tố sau thay đổi: sự tác
động của kinh tế vĩ mô, thay đổi chính sách (ví dụ như tín dụng, tỷ giá), ứng
dụng công nghệ mới, hành vi tiêu dùng thay đổi (dẫn đến công ty phải thay đổi
cơ cấu sản phẩm định vị), sự bão hòa của thị trường nội địa (dẫn đến chuyển
hướng quốc tế), thiếu nguồn lực lao động địa phương chất lượng cao (dẫn đến sử
dụng lao động nước ngoài), nguồn nguyên liệu cạn kiệt (chuyển địa điểm sản xuất
ra nước ngoài), nguồn vốn trong nước hạn chế (cần chiến lược tiếp cận đầu tư và
niêm yết nước ngoài)?
Peter Drucker - "đại thụ” của quản trị hiện đại - đã từng
đúc kết kinh nghiệm nghiên cứu cả đời về CEO trong một phát biểu một năm trước
khi ông qua đời (tháng 11/2005): "CEO là cầu nối giữa các nhân tố bên
trong và bên ngoài: xã hội, nền kinh tế, công nghệ, thị trường và khách
hàng".
Chẩn bệnh và đốc thúc thay đổi từ bên trong tổ chức: DN cũng
không thoát khỏi quy luật vòng đời "sinh, lão, bệnh, tử". Tuy nhiên,
sự khác biệt của tổ chức là chúng ta có thể can thiệp vào tổ chức để tạo ra một
vòng đời mới. Rất nhiều DN sau khi phát triển và tăng trưởng đến bão hòa, bắt
đầu phát sinh nhiều căn bệnh, và một trong những bệnh nan y là bệnh ỳ! Có rất
nhiều nguyên nhân tạo nên căn bệnh này, như: sự nhàm chán của công việc, sự già
nua của cán bộ quản lý cấp cao, sự mệt mỏi của chủ DN, thiếu văn hóa sáng
tạo...
Là tổng điều hành, hơn ai hết, CEO phải cảm nhận được những
triệu chứng của căn bệnh ỳ này và chủ động đề xuất sự thay đổi. Jack Welch -
CEO bậc thầy của GE - đã từng có đúc kết nổi tiếng dựa trên trải nghiệm điều
hành của mình: "Sẵn lòng thay đổi là một thế mạnh, dù nó có làm cho tổ
chức bị hỗn loạn, tổn thương trong một thời gian".
"Thay đổi để vươn tầm", nhiều CEO Việt Nam đã nói thế
khi tôi tiếp xúc họ trong quá trình tư vấn cho các DN. Chủ tịch của một công ty
sản xuất hàng tiêu dùng lớn đã phát biểu: "Hoạt động của công ty hiện đang
tốt, tuy nhiên, chúng tôi muốn thay đổi để chuyên nghiệp hóa, làm việc bài bản
hơn, năng lực quản trị cao hơn, tăng trưởng cao hơn nữa để không chỉ dẫn đầu
thị trường trong nước mà còn vươn ra thị trường quốc tế. Chúng tôi muốn làm
việc chuyên nghiệp như những tập đoàn nước ngoài".
Tôi có thể nhận thấy tham vọng lớn của vị chủ DN khi nói chuyện
với ông. Các DN thành công không hài lòng với kết quả hiện có mà chủ động muốn
thay đổi để phát triển hơn nữa.
CEO Việt học được gì?
Mục đích thay đổi với tầm nhìn rộng như của doanh nhân vừa kể
trên là rất tốt nhưng cách thức thay đổi như thế nào thì dường như còn nhiều
bất cập! Có nhất thiết phải "giống tập đoàn nước ngoài"?
Nhiều DN Việt Nam thường lấy mô hình của các tập đoàn đa quốc
gia làm chuẩn, trong khi hiệu quả của chính các tập đoàn ấy vẫn còn là vấn đề
gây tranh cãi. Điều này có thể hiểu được khi phần lớn các lãnh đạo DN Việt đều
chưa trải nghiệm qua môi trường làm việc quốc tế, cộng với sự tô vẽ của giới
truyền thông đã tạo nên những ảo tưởng về sự hoàn hảo của mô hình quản trị của
những tập đoàn đa quốc gia.
Vậy CEO Việt cần học gì và không học gì ở họ? Điều này đòi hỏi
CEO và HĐQT hoặc cần đủ kiến thức để phân tích, hoặc biết sử dụng người tài,
thậm chí tích hợp các nguồn lực bên ngoài (như thuê tư vấn) để hiểu và chọn một
hướng đi đúng...
0 nhận xét:
Đăng nhận xét